Çanakkale 2. İdare Mahkemesi, Çataltepe’de açılması planlanan çinko, kurşun ve bakır madeni projesi için verilen “ÇED Olumlu” kararına yürütmeyi durdurma kararı verdi.
Çanakkale’nin Lapseki ilçesi Çataltepe mevkiinde, Marmotek Madencilik San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılması planlanan Çataltepe Çinko, Kurşun, Bakır Yeraltı Maden İşletmesi Kapasite Artırımı, Kırma Eleme Tesisi, Zenginleştirme Tesisi ve Atık Depolama Tesisi projesine karşı yöre halkı, Lapseki Derneği, İda Dayanışma Derneği ve Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği tarafından açılan davada mahkeme, ÇED Olumlu kararının uygulanmasının telafisi güç zararlar doğurabileceği gerekçesiyle yürütmeyi durdurma kararı aldı.
Mahkeme: ÇED Olumlu Kararı Hukuka Aykırı
Mahkeme kararında, bilirkişi raporlarına dayanarak projenin çevresel ve bilimsel açıdan ciddi eksiklikler içerdiği belirtildi. Raporda yer alan tespitler şunlar oldu:
- Orman ekosistemine zarar vereceği: Proje alanı orman içinde yer alıyor ve madencilik faaliyetleri doğal yaşamı tehdit ediyor.
- Yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının zarar göreceği: Proje sahasının su kaynaklarına yakınlığı nedeniyle su kirliliğine yol açabileceği ifade edildi.
- Toz emisyon hesaplamalarının yanlış yapıldığı ve çevre kirliliği yaratacağı: Bilirkişi raporunda, projenin Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’ndeki sınır değerleri aşacağına dikkat çekildi.
- Rüzgarlı bölge olması nedeniyle tozun bitki örtüsüne zarar vereceği: Toz partikülleri, bölgedeki tarımsal alanlara ve doğal ekosisteme ciddi zarar verebilir.
- Maden işletme kurallarına uygun olmadığı ve bilimsel verilere dayanmadığı: Proje tanıtım dosyasında yer alan hesaplamaların bilimsel gerçeklerle örtüşmediği bilirkişi tarafından tespit edildi.
Bölge İçin Büyük Risk
Projede 20 yıl boyunca yılda 500 bin ton cevher çıkarılması planlanıyor. Madende, cıva ve arsenik içeren atıklar ortaya çıkacağı, bunların sızıntı riski taşıdığı belirtiliyor. Atık depolama tesisinden kaynaklanabilecek ağır metal sızmaları, hem toprağı hem de suyu kirletebilir. Ayrıca proje bölgesinin deprem riski taşıyan bir alanda yer aldığı, olası sarsıntıların atık havuzlarında büyük çevre felaketlerine yol açabileceği vurgulandı.
Mahkeme, ÇED Olumlu kararının uygulanması halinde çevresel etkilerinin telafisi güç veya imkânsız olacağına hükmetti. Kararda şu ifadeler yer aldı:
“Açıklanan nedenlerle; hukuka aykırılığı açık olan dava konusu işlemin; uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğabileceğinden, 2577 sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca teminat alınmaksızın yürütülmesinin durdurulmasına, anılan Kanunun 20/A maddesi uyarınca itiraz yolu kapalı olmak üzere, 20/03/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.”
Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği, mahkemenin kesin kararında da ÇED Olumlu kararının iptal edilmesini beklediklerini belirtti.
